Τι προσπαθεί να σου «πει» το έντερό σου
- 28 Μαΐ
- διαβάστηκε 3 λεπτά
Η δυσφορία του πεπτικού συστήματος είναι πιο συχνή απ’ ό,τι παραδέχονται οι περισσότεροι άνθρωποι. Συμπτώματα όπως το φούσκωμα, η δυσκοιλιότητα και οι ακανόνιστες κενώσεις επηρεάζουν ένα σημαντικό ποσοστό ενηλίκων, καθώς και την καθημερινότητά τους. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα προβλήματα, θεωρούνται από τα λιγότερο συζητήσιμα στο κλινικό περιβάλλον, ενώ συχνά υποβαθμίζονται ως ήπια ή απλώς γίνονται ανεκτά.
Η επιστήμη της υγείας του εντέρου έχει γίνει σημαντικά πιο σύνθετη τα τελευταία χρόνια. Αυτό που κάποτε αποτελούσε ένα σχετικά απλό ιατρικό ζήτημα, σήμερα γίνεται πλέον αντιληπτό ότι περιλαμβάνει το μικροβίωμα του εντέρου, τη σύνδεση εντέρου - εγκεφάλου, την ποιότητα της διατροφής, τη σωματική δραστηριότητα, ακόμη και τη στάση του σώματος. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι πολλές συνήθειες που οι άνθρωποι θεωρούν ουδέτερες ή ακόμη και ωφέλιμες, μπορεί στην πραγματικότητα να επιδεινώνουν τα συμπτώματά τους.
Τι θεωρείται «φυσιολογικό»
Δεν υπάρχει κοινά αποδεκτό πρότυπο για τη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου. Η συχνότητα κενώσεων, από τρεις φορές την ημέρα έως τρεις φορές την εβδομάδα, μπορεί να θεωρηθεί εντός υγιούς εύρους και διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο. Πιο χρήσιμο από την καταγραφή της συχνότητας είναι η προσοχή στη σύσταση, την ευκολία της κένωσης και οποιαδήποτε αλλαγή σε σχέση με τις προσωπικές σας συνήθειες.
Όσον αφορά το χρώμα, μια ποικιλία αποχρώσεων θεωρείται γενικά αποδεκτή. Μαύρα ή πολύ ανοιχτόχρωμα κόπρανα, έντονο κόκκινο ή σκούρο καστανέρυθρο χρώμα, καθώς και οποιαδήποτε αιφνίδια ή επίμονη αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου, απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση και όχι αναμονή.
Ο ρόλος των φυτικών ινών
Οι φυτικές ίνες αποτελούν μία από τις πιο τεκμηριωμένες παρεμβάσεις για την υγεία του πεπτικού συστήματος και δρουν διαφορετικά ανάλογα με το πρόβλημα: μαλακώνουν τα κόπρανα σε περιπτώσεις δυσκοιλιότητας και βοηθούν στη σταθεροποίησή τους σε περιπτώσεις διάρροιας. Επίσης, αποτελούν βασική πηγή τροφής για τα μικρόβια που «κατοικούν» στο παχύ έντερο. Αυτά τα μικρόβια παράγουν λιπαρά, τα οποία μειώνουν τη φλεγμονή στο εντερικό τοίχωμα και έχουν συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και άλλων χρόνιων παθήσεων. Οι περισσότεροι ενήλικες καταναλώνουν πολύ λιγότερες φυτικές ίνες από τη ποσότητα που χρειάζονται.
Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και τεχνητά γλυκαντικά
Έρευνες σε μεγάλους πληθυσμούς ασθενών έχουν εντοπίσει μια ουσιαστική σχέση μεταξύ υψηλής κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και δυσλειτουργίας του πεπτικού, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου. Ορισμένα πρόσθετα και γαλακτωματοποιητές φαίνεται να μειώνουν το προστατευτικό στρώμα βλέννας του εντερικού τοιχώματος και να αλλάζουν τη σύνθεση του μικροβιώματος με την πάροδο του χρόνου. Τα τεχνητά γλυκαντικά, που συναντώνται συχνά σε προϊόντα χωρίς ζάχαρη, είναι επίσης γνωστό ότι μπορούν να προκαλέσουν φούσκωμα και χαλαρές κενώσεις σε ορισμένα άτομα.
Στάση σώματος και συνήθειες στην τουαλέτα
Λιγότερο προφανής, ίσως, είναι η σημασία της στάσης του σώματος. Όταν κάποιος κάθεται σε γωνία 90 μοιρών, ένας μυς που ονομάζεται ηβοορθικός (puborectalis) περιβάλλει το κατώτερο τμήμα του εντέρου, κλείνοντάς το μερικώς. Η ανύψωση των γονάτων πάνω από το επίπεδο των ισχίων, με τη χρήση ενός μικρού υποποδίου, επιτρέπει σε αυτόν τον μυ να χαλαρώσει και ευθυγραμμίζει τη φυσική γωνία του ορθού, μειώνοντας την καταπόνηση. Έρευνες δείχνουν ότι η ελαφρά κλίση του κορμού προς τα εμπρός προσφέρει επιπλέον όφελος.
Ο χρόνος παραμονής στην τουαλέτα επίσης έχει σημασία. Η παρατεταμένη καθιστική θέση, ειδικά χωρίς αποτέλεσμα, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αιμορροΐδων. Έρευνες έχουν καταδείξει ότι η χρήση smartphone στην τουαλέτα αυξάνει σημαντικά τον χρόνο παραμονής, επιδεινώνοντας το πρόβλημα. Αν μια κένωση δεν εξελίσσεται μέσα σε λίγα λεπτά, το να σηκωθεί κανείς και να κινηθεί για λίγο είναι πιο αποτελεσματική στρατηγική από το να συνεχίσει να περιμένει.
Σωματική δραστηριότητα και στρες
Η τακτική σωματική άσκηση έχει άμεση επίδραση στην κινητικότητα του εντέρου και συνδέεται σταθερά με καλύτερη εντερική λειτουργία. Ακόμη και μέτρια άσκηση, όπως ένας γρήγορος καθημερινός περίπατος, αρκεί για να επιφέρει ουσιαστική διαφορά.
Η σχέση μεταξύ στρες και λειτουργίας του εντέρου είναι επίσης τεκμηριωμένη. Το πεπτικό σύστημα διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο νευρικών κυττάρων που βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τον εγκέφαλο. Τα αυξημένα επίπεδα στρες μπορούν να επηρεάσουν τον μυϊκό συντονισμό που απαιτείται για άνετες κενώσεις και να επιδεινώσουν καταστάσεις όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
Πότε πρέπει να ζητήσετε ιατρική συμβουλή
Πολλοί άνθρωποι καθυστερούν να απευθυνθούν σε γιατρό για προβλήματα του πεπτικού, θεωρώντας συχνά ότι δεν είναι αρκετά σοβαρά. Όντως, μπορεί να μην είναι πάντα σοβαρά, πρέπει όμως να συζητούνται. Συμπτώματα που απαιτούν άμεση διερεύνηση περιλαμβάνουν αίμα στα κόπρανα, επίμονο κοιλιακό πόνο, ανεξήγητη απώλεια βάρους και οποιαδήποτε αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου που διαρκεί πάνω από δύο έως τρεις εβδομάδες. Όλα αυτά είναι συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται.
